Οι λεμφαδένες είναι μικροί, ωοειδείς σχηματισμοί που λειτουργούν ως «φίλτρα» του λεμφικού συστήματος. Φιλτράρουν τη λέμφο, το υγρό που κυκλοφορεί στα λεμφικά αγγεία, και περιέχουν κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος, τα οποία συμβάλλουν στην αναγνώριση και την αντιμετώπιση μικροβίων, ξένων ουσιών και παθολογικών κυττάρων.
Βρίσκονται σε πολλά σημεία του σώματος, με μεγαλύτερες ομάδες στον τράχηλο, στις μασχάλες και στη βουβωνική χώρα, και μπορεί να διογκωθούν για διαφορετικούς λόγους.
Στις περισσότερες περιπτώσεις, η διόγκωση των λεμφαδένων σχετίζεται με κάποια λοίμωξη ή φλεγμονή. Όταν, όμως, ένας λεμφαδένας παραμένει διογκωμένος, παρουσιάζει ύποπτα χαρακτηριστικά στον υπέρηχο ή απαιτείται περαιτέρω διερεύνηση, ο γιατρός μπορεί να συστήσει παρακέντηση υπό υπερηχοτομογραφική καθοδήγηση.
Πρόκειται για μια σύντομη και ελάχιστα επεμβατική διαδικασία, κατά την οποία λαμβάνεται δείγμα κυττάρων από τον λεμφαδένα, ώστε να εξεταστεί στο εργαστήριο.
Πότε χρειάζεται παρακέντηση λεμφαδένα;
Η παρακέντηση δεν απαιτείται σε κάθε περίπτωση διογκωμένων λεμφαδένων. Η ανάγκη πραγματοποίησής της αξιολογείται από τον θεράποντα γιατρό, με βάση το ιστορικό, την κλινική εικόνα και τα ευρήματα των απεικονιστικών εξετάσεων.
Μπορεί να ζητηθεί όταν:
- ένας λεμφαδένας παραμένει διογκωμένος χωρίς εμφανή αιτία,
- η διόγκωση δεν υποχωρεί μετά την αντιμετώπιση μιας λοίμωξης,
- ο λεμφαδένας παρουσιάζει ύποπτα υπερηχογραφικά χαρακτηριστικά,
- παρατηρείται αύξηση του μεγέθους του,
- υπάρχουν περισσότεροι διογκωμένοι λεμφαδένες,
- χρειάζεται να διερευνηθεί το ενδεχόμενο φλεγμονής, λοίμωξης ή άλλης πάθησης,
- υπάρχει ήδη διάγνωση κακοήθειας και πρέπει να ελεγχθεί πιθανή συμμετοχή των λεμφαδένων.
Η διόγκωση ενός λεμφαδένα δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει κακοήθεια. Η παρακέντηση πραγματοποιείται ακριβώς για να προσφέρει περισσότερες διαγνωστικές πληροφορίες και να καθοδηγήσει τα επόμενα βήματα.
Τι είναι η υπερηχοτομογραφικά καθοδηγούμενη παρακέντηση;
Κατά την εξέταση, ο γιατρός χρησιμοποιεί τον υπέρηχο για να εντοπίσει με ακρίβεια τον λεμφαδένα και να παρακολουθεί σε πραγματικό χρόνο την πορεία της βελόνας.
Με τη χρήση μιας πολύ λεπτής βελόνας λαμβάνεται μικρή ποσότητα κυττάρων ή υγρού από τον λεμφαδένα. Το υλικό αποστέλλεται στη συνέχεια για κυτταρολογική εξέταση.
Η υπερηχοτομογραφική καθοδήγηση επιτρέπει τη στοχευμένη λήψη δείγματος από το κατάλληλο σημείο, αποφεύγοντας παράλληλα παρακείμενα αγγεία και άλλες ανατομικές δομές.
Πώς πραγματοποιείται η εξέταση;
Ο εξεταζόμενος τοποθετείται σε κατάλληλη θέση, ανάλογα με το σημείο στο οποίο βρίσκεται ο λεμφαδένας. Ο γιατρός εξετάζει αρχικά την περιοχή με τον υπέρηχο και επιλέγει το ασφαλέστερο σημείο πρόσβασης.
Στη συνέχεια:
- καθαρίζεται και απολυμαίνεται το δέρμα,
- μπορεί να εφαρμοστεί τοπική αναισθησία, ανάλογα με την περίπτωση,
- η λεπτή βελόνα κατευθύνεται στον λεμφαδένα με συνεχή υπερηχοτομογραφικό έλεγχο,
- λαμβάνεται το απαραίτητο κυτταρικό υλικό,
- το δείγμα αποστέλλεται στο εργαστήριο για εξέταση.
Ενδέχεται να χρειαστούν περισσότερες από μία λήψεις, ώστε να συγκεντρωθεί επαρκές και αντιπροσωπευτικό υλικό.
Η διαδικασία διαρκεί συνήθως λίγα λεπτά και πραγματοποιείται χωρίς χειρουργική τομή ή ράμματα.
Χρειάζεται κάποια προετοιμασία;
Στις περισσότερες περιπτώσεις δεν απαιτείται ιδιαίτερη προετοιμασία. Είναι σημαντικό, ωστόσο, να ενημερώσετε εγκαίρως τον γιατρό εάν:
- λαμβάνετε αντιπηκτικά ή αντιαιμοπεταλιακά φάρμακα,
- παρουσιάζετε κάποια διαταραχή της πήξης του αίματος,
- έχετε γνωστές αλλεργίες σε φάρμακα ή αναισθητικά,
- είστε έγκυος ή υπάρχει πιθανότητα εγκυμοσύνης,
- έχετε υποβληθεί πρόσφατα σε άλλες σχετικές εξετάσεις ή θεραπείες.
Η λήψη οποιουδήποτε φαρμάκου δεν πρέπει να διακόπτεται χωρίς προηγούμενη συνεννόηση με τον θεράποντα γιατρό.
Καλό είναι ο εξεταζόμενος να έχει μαζί του προηγούμενες απεικονιστικές εξετάσεις, γνωματεύσεις και πρόσφατες εργαστηριακές εξετάσεις που σχετίζονται με το υπό διερεύνηση εύρημα.
Είναι επώδυνη η παρακέντηση;
Η παρακέντηση με λεπτή βελόνα είναι γενικά καλά ανεκτή. Ο εξεταζόμενος μπορεί να αισθανθεί ένα στιγμιαίο τσίμπημα ή ήπια πίεση κατά τη λήψη του δείγματος.
Μετά την εξέταση μπορεί να εμφανιστεί μικρή ευαισθησία ή ενόχληση στο σημείο της παρακέντησης, η οποία συνήθως υποχωρεί σύντομα.
Τι πρέπει να προσέξω μετά την εξέταση;
Μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας ασκείται ήπια πίεση στο σημείο και τοποθετείται μικρό επίθεμα. Συνήθως ο εξεταζόμενος μπορεί να επιστρέψει άμεσα στις καθημερινές του δραστηριότητες, ακολουθώντας τις οδηγίες του γιατρού.
Για το υπόλοιπο της ημέρας μπορεί να συστηθεί η αποφυγή έντονης σωματικής δραστηριότητας ή πίεσης στην περιοχή.
Εάν παρουσιαστούν έντονος ή αυξανόμενος πόνος, σημαντικό πρήξιμο, αιμορραγία, πυρετός ή ερυθρότητα που επιδεινώνεται, θα πρέπει να ενημερωθεί ο γιατρός.
Υπάρχουν πιθανές επιπλοκές;
Η υπερηχοτομογραφικά καθοδηγούμενη παρακέντηση λεμφαδένα θεωρείται ασφαλής διαδικασία και οι επιπλοκές είναι σπάνιες.
Οι συχνότερες είναι ήπιες και μπορεί να περιλαμβάνουν:
- μικρό αιμάτωμα ή μελανιά,
- παροδική ευαισθησία,
- ήπιο πόνο,
- μικρή αιμορραγία στο σημείο της παρακέντησης.
Πολύ σπανιότερα μπορεί να εμφανιστεί λοίμωξη ή εντονότερη αιμορραγία.
Τι δείχνουν τα αποτελέσματα;
Το δείγμα που λαμβάνεται εξετάζεται από ειδικό γιατρό στο μικροσκόπιο. Η κυτταρολογική εξέταση μπορεί να προσφέρει πληροφορίες σχετικά με την παρουσία:
- αντιδραστικών ή φλεγμονωδών αλλοιώσεων,
- λοίμωξης,
- καλοηθών κυτταρικών μεταβολών,
- ύποπτων ή κακοηθών κυττάρων.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, το δείγμα μπορεί να μην είναι επαρκές για οριστική διάγνωση ή να απαιτούνται περισσότερες πληροφορίες για τη φύση της αλλοίωσης. Τότε ο γιατρός μπορεί να προτείνει επανάληψη της παρακέντησης, βιοψία με κόπτουσα βελόνα ή χειρουργική βιοψία λεμφαδένα.
Η επιλογή της κατάλληλης μεθόδου εξαρτάται από τη θέση και τα χαρακτηριστικά του λεμφαδένα, το κλινικό ιστορικό και το νόσημα που διερευνάται.
Στην Απεικονιστική Χαλάτση, η παρακέντηση λεμφαδένων πραγματοποιείται από έμπειρους ιατρούς ακτινοδιαγνώστες, με τη χρήση υπερηχοτομογράφων υψηλής τεχνολογίας. Ο σύγχρονος εξοπλισμός του τμήματος υπερήχων προσφέρει υψηλής ευκρίνειας απεικόνιση του λεμφαδένα και των παρακείμενων ανατομικών δομών, επιτρέποντας την ακριβή καθοδήγηση της βελόνας και τη στοχευμένη λήψη του απαιτούμενου δείγματος, με τη μέγιστη δυνατή ασφάλεια για τον εξεταζόμενο.
