Βιοπαθολογικό τμήμα

ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΓΙΑ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΕΣ, ΒΙΟΧΗΜΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΟΥΡΩΝ

    Θέλοντας κάποιος να υποβληθεί σε μια αιματολογική εξέταση πολλές φορές τίθεται το ερώτημα της προετοιμασίας που θα πρέπει να κάνει πρίν την αιμοληψία, εάν θα πρέπει ή όχι να διακόψει για κάποιες μέρες την φαρμακευτική αγωγή που ενδεχομένως ακολουθεί, την ώρα προσέλευσης στο εργαστήριο και διάφορες άλλες απορίες. Και εμείς στο εργαστήριο γινόμαστε δέκτες πλήθους τέτοιων ερωτημάτων καθημερινώς, συνεπώς καλό είναι να γνωρίζουμε μερικά γενικά πράγματα που αφορούν την προετοιμασία που θα χρειαστεί να κάνουμε πριν κάτσουμε στην πολυθρόνα των αιμοληψιών.

      Όπως είναι κατανοητό είναι αδύνατο να συμπεριληφθούν όλες οι εξετάσεις, θα προσπαθήσουμε όμως να τις ομαδοποιήσουμε ώστε να αποκτήσει κάποιος μια γενική εικόνα. Για περισσότερες πληροφορίες παρακαλώ να μην διστάσετε να υποβάλλετε τα ερωτήματα σας είτε τηλεφωνικώς, είτε στην ηλεκτρονική μας διεύθυνση αλλά ακόμα καλύτερα και για μας να σας συναντήσουμε από κοντά ώστε να γνωριστούμε, να συγκεκριμενοποιήσουμε (αν αυτό είναι απαραίτητο) την προετοιμασία σας, να σας την δώσουμε εγγράφως και να απαντήσουμε σε τυχόν νέες σας απορίες.

   Κάποιος από το προσωπικό του εργαστηρίου θα είναι στη διάθεσή σας καθ’όλη τη μέρα.

ΝΕΡΟ

Tο νερό δεν επηρεάζει καμία εξέταση.

ΓΕΝΙΚΗ ΑΙΜΑΤΟΣ:  Η γενική αίματος περιλαμβάνει τη μέτρηση του αιματοκρίτη, της αιμοσφαιρίνης, των ερυθροκυτταρικών δεικτών, των ερυθρών και λευκών αιμοσφαιρίων, του τύπου των λευκών αιμοσφαιρίων, των αιμοπεταλίων και κάποιων παραμέτρων των αιμοπεταλίων. ΔΕΝ περιλαμβάνει μέτρηση των επιπέδων σακχάρου, χοληστερίνης και κανένός άλλου βιοχημικού δείκτη. Πριν από μία γενική εξέταση αίματος, δεν απαιτείται καμία ιδιαίτερη προετοιμασία ή νηστεία, καθώς δεν επηρεάζεται το αποτέλεσμα, με μια εξαίρεση που αφορά την έμμηνο ρύση, κατά την οποία (ειδικά σε μεγάλη απώλεια αίματος), ο αιματοκρίτης ενδεχομένως να εμφανίσει πτωτική τάση, όμως ένα τέτοιο φαινόμενο είναι παροδικό.

 

ΒΙΟΧΗΜΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ: Οι περισσότερες βιοχημικές εξετάσεις απαιτούν νηστεία 8-12 ώρες πριν την αιμοληψία και θα πρέπει να γίνονται κατά  προτίμηση πρωινές ώρες. Αποφύγετε λιπαρά γεύματα την προηγούμενη μέρα αλλά και την κατανάλωση αλκοόλ. Καλό είναι η λήψη χαπιού για σάκχαρο ή χοληστερίνη να έπεται της αιμοληψίας.

 

ΓΕΝΙΚΗ ΟΥΡΩΝ: Απαιτείται η συλλογή ούρων της πρώτης πρωινής ούρησης, μετά από καλό πλύσιμο και λήψη δείγματος κατά προτίμηση από το μέσο της ούρησης. Όσον αφορά την ποσότητα 10-20 ml είναι αρκετά.

 

ΘΥΡΕΟΕΙΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ: Μπορούν να πραγματοποιηθούν οποιαδήποτε ώρα της ημέρας χωρίς να είναι απαραίτητη η νηστεία. Για ασθενείς που λαμβάνουν καθημερινή φαρμακευτική αγωγή για τον θυρεοειδή συνιστάται να γίνει η αιμοληψία πριν τη λήψη του χαπιού. Δεν εννοούμε παράλειψη της δόσης αλλά χρονική μετάθεση της μετά την λήψη του αίματος.

 

ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΕΣ ΟΡΜΟΝΕΣ: Για γυναικολογικό ορμονικό έλεγχο δεν απαιτείται νηστεία. Όλες οι εξετάσεις αξιολογούνται πάντα ανάλογα με την ημέρα του κύκλου της γυναίκας. Προτιμητέο χρονικό διάστημα για καλύτερη εκτίμηση των περισσοτέρων εξετάσεων (Προλακτίνης, FSH, LH, Ανδρογόνων) είναι μεταξύ 2ης και 5ης ημέρας του κύκλου. Η οιστραδιόλη την 14η και η προγεστερόνη την 21η. Για εξέταση προλακτίνης είναι προτιμότερο η αιμοληψία να απέχει τουλάχιστον 1-2 ώρες από τον ύπνο και να αποφεύγεται το άγχος. Διάφορα επίσης φάρμακα (αντιβιοτικά, αγχολυτικά, αντιόξινα, αντισυλληπτικά κ.λ.π.) δυνατόν να επηρεάσουν την εξέταση.

Για την εξέταση της β-χοριακής γοναδοτροπίνης, η καταλληλότερη μέρα εξέτασης είναι μετά την 2η μέρα καθυστέρησης της περιόδου και η 14η από την εμβρυομεταφορά.

 

ΕΠΙΠΕΔΑ ΦΑΡΜΑΚΩΝ: H αιμοληψία συνίσταται να γίνεται τις πρωινές ώρες και πριν τη λήψη του φαρμάκου.

 

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΛΛΕΡΓΙΑΣ: Δεν απαιτείται νηστεία και η αιμοληψία μπορεί να γίνει οποιαδήποτε ώρα της ημέρας.

 

ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ- ΚΑΡΚΙΝΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ: Δεν απαιτείται νηστεία αν και προτιμάται, με εξαίρεση τις ψυχροσυγκολλητίνες που απαιτείται νηστεία 2 ώρες πριν την αιμοληψία. Μπορούν να γίνουν οποιαδήποτε ώρα της μέρας. Ειδικά για το PSA θα πρέπει να γνωρίζετε ότι οι παρακάτω καταστάσεις μπορεί να επηρεάσουν την τιμή του:

Η εκσπερμάτιση μεταβάλει την συγκέντρωση του ελεύθερου PSA οπότε θα πρέπει να υπάρχει μια αποχή 2-3 ημερών πριν από την εξέταση.

Η οξεία προστατίτιδα (λοίμωξη του προστάτη) αυξάνει σημαντικά τις τιμές του PSA. Η εξέταση κατά προτίμηση θα πρέπει να δίνεται μετά το τέλος της θεραπείας  της.

Η κυστεοσκόπηση καθώς και οι διαστολές της ουρήθρας αυξάνουν το PSA. Η εξέταση να δίνεται μετά από μία εβδομάδα.

Hπρόσφατη μάλαξη προστάτη ενδεχομένως να δώσει ψευδώς αυξημένα επίπεδα PSA.

 

ΣΠΕΡΜΟΔΙΑΓΡΑΜΜΑ: Αποχή από σεξουαλική επαφή ή αυνανισμό 4 τουλάχιστον ημέρες. Αποφυγή χρήσης υπερβολικής ποσότητας αλκοόλ. Σχολαστικός καθαρισμός γεννητικών οργάνων με σαπούνι και νερό. Το σπέρμα συλλέγεται σε αποστειρωμένο ουροσυλλέκτη, μετά από αυνανισμό και όχι διακεκομμένη συνουσία. Προσέχουμε να συλλέξουμε όλη την ποσότητα. Τους χειμερινούς μήνες φροντίζουμε να μην εκτεθεί το σπέρμα σε χαμηλές θερμοκρασίες κατά τη μεταφορά του στο εργαστήριο. Η μεταφορά στο εργαστήριο πρέπει να γίνει σε μισή ώρα και είναι από τις ελάχιστες εξετάσεις του βιοπαθολογικού τμήματος που πραγματοποιούνται με ραντεβού.

 

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΥΓΡΩΝ: Απαιτείται αρχικά αποχή τουλάχιστον 7-10 ημέρες από αντιβίωση. Σε αντίθετη περίπτωση ακολουθούμε τις οδηγίες του ιατρού μας.

Ειδικότερα

ΟΥΡΑ: Για την συλλογή ούρων για καλλιέργεια, πλένονται τα γεννητικά όργανα σχολαστικά με νερό και σαπούνι (όχι τοπικά αντισηπτικά). Όχι σκούπισμα, παρά μόνο με γάζα αν χρειαστεί, αφήνουμε τα πρώτα ούρα να τρέξουν και από το μέσο της ούρησης συλλέγουμε το δείγμα σε αποστειρωμένο ουροσυλλέκτη. Αν η μεταφορά τους στο εργαστήριο πρόκειται να καθυστερήσει τοποθετούνται στη συντήρηση του ψυγείου.

ΚΟΛΠΙΚΟΥ – ΤΡΑΧΗΛΙΚΟΥ: Είναι προτιμότερο να πλυθούμε σπίτι μας από την προηγούμενη το βράδυ με σαπούνι ουδέτερου PH (όχι αντισηπτικό- όχι εσωτερική κολπική πλύση). Συνιστάται η αποφυγή της σεξουαλικής επαφής 1-2 ημέρες πριν. Να μην βρίσκεστε σε έμμηνο ρύση.

ΣΠΕΡΜΑΤΟΣ: Όχι σεξουαλική επαφή μια μέρα πριν, τηρούμε ότι ισχύει και στο σπερμοδιάγραμμα μόνο που εδώ δεν υπάρχει ο χρονικός περιορισμός και ούτε απαιτείται ραντεβού. Όχι ούρηση μια ώρα πρίν.

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΟΥΡΗΘΡΙΚΟΥ ΕΚΚΡΙΜΜΑΤΟΣ : Όχι σεξουαλική επαφή, όχι ούρηση για 1-2 ώρες πριν από την εξέταση.Καλό είναι η καλλιέργεια ουρηθρικού να γίνεται παράλληλα με την καλλιέργεια ούρων σε δείγμα πρωινών ούρων της ίδιας μέρας.

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΠΡΟΣΤΑΤΙΚΟΥ ΥΓΡΟΥ : Όχι ούρηση για δύο ώρες πριν από την εξέταση.

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΚΟΠΡΑΝΩΝ, ΠΑΡΑΣΙΤΟΛΟΓΙΚΗ ΚΟΠΡΑΝΩΝ, MAYER ΚΟΠΡΑΝΩΝ  : Μικρή ποσότητα δείγματος, δεν απαιτείται δίαιτα, όποτε μπορεί ο ασθενής φέρνει το δείγμα προς εξέταση.

Test PAP : Τρεις ημέρες αποχή από επαφή πριν από την εξέταση, μετά τη 10η ημέρα της περιόδου και αφού δεν βλέπετε πια αίμα.

 

ΣΥΛΛΟΓΗ ΟΥΡΩΝ 2ώρου: Ο εξεταζόμενος πρέπει να έχει φάει το τελευταίο του γεύμα έως τις 8-9 το βράδυ. Από την ώρα αυτή και μέχρι να ξαπλώσει επιτρέπεται ένα ποτήρι νερό. Η πρώτη πρωινή ούρηση απορρίπτεται στην λεκάνη και κατόπιν ο εξεταζόμενος πρέπει να πιεί 2 ποτήρια νερό. Τις επόμενες 2 ώρες από την πρώτη πρωινή ούρηση συλλέγονται όλα τα ούρα σε ειδικό δοχείο και προσκομίζονται στο εργαστήριο το συντομότερο δυνατόν.

 

ΣΥΛΛΟΓΗ ΟΥΡΩΝ 24ώρου: Συνήθως, δεν χρειάζεται κάποια προετοιμασία, π.χ. νηστεία. Μερικές εξετάσεις απαιτούν αποφυγή, τροφών, αλκοόλ  ή ουσιών στις τροφές 2-3 ημέρες πριν την έναρξη της συλλογής όπως επίσης και αποφυγή κάποιων φαρμάκων, πριν όμως τη διακοπή οποιουδήποτε φαρμάκου οι ασθενείς πρέπει πάντα να συμβουλεύονται τον γιατρό τους. Αν είναι εφικτό, επιλέξτε ένα 24ωρο, κατά το οποίο θα είστε το σπίτι, ώστε να μη χρειάζεται να μεταφέρετε τα ούρα. Η πρώτη πρωινή ούρηση της πρώτης μέρας δεν συλλέγεται. Τη δεύτερη ούρηση όμως, καθώς και όλες τις υπόλοιπες θα τις συλλέξετε σε ειδικό δοχείο που θα προμηθευτείτε από το φαρμακείο. Συλλέγουμε μέχρι και την πρώτη πρωινή ούρηση της επόμενης μέρας. Η πρώτη πρωινή ούρηση της πρώτης και δεύτερης μέρας πρέπει να είναι περίπου την ίδια ώρα. Αν χρειαστεί χρησιμοποιείστε και δεύτερο δοχείο.

Επιπλέον, θα πρέπει να έχετε υπόψιν σας συνήθη σφάλματα κατά την συλλογή που μπορεί να επηρεάσουν το αποτέλεσμα της εξέτασης. Τέτοια είναι να ξεχάσετε α) να συλλέξετε κάποια ούρησή σας, β) να συλλέξετε ούρα πέραν του 24ώρου, γ) να υπάρχει απώλεια ούρων από κάποια διαρροή του δοχείου συλλογής. Φύλαξη του δείγματος σε δροσερό μέρος χωρίς να το βλέπει ο ήλιος.

 

ΔΙΑΙΤΕΣ ΓΙΑ ΣΥΛΛΟΓΗ ΟΥΡΩΝ 24ώρου ΑΝΑ ΕΞΕΤΑΣΗ:

ΚΑΤΕΧΟΛΑΜΙΝΕΣ ΟΥΡΩΝ 24 ΩΡΟΥ:

Για  3 ημέρες προ της συλλογής και κατά τη διάρκεια της, θα πρέπει να αποφεύγονται οι παρακάτω τροφές :

1)    Καφές – Τσάι – Σοκολάτα – Κακάο

2)    Χυμοί και αναψυκτικά εμφιαλωμένα ή φρέσκα.

3)    Σάλτσες – Μπαχαρικά – Πηχτή – Ζελέ

4)    Τυριά – Γλυκά- Κρέμες καραμελέ – Παγωτά  – Βανίλια

5)    Πορτοκάλια – Μανταρίνια – Λεμόνια – Κίτρα – Μπανάνες – Ανανάς – Avocado

6)    Οινοπνευματώδη ποτά, ξηροί καρποί, κάπνισμα

Ακόμη θα πρέπει να αποφεύγονται τα εξής φάρμακα ΠΑΝΤΑ σε συνεννόηση με τον θεράποντα ιατρό σας:

Ασπιρίνη – Αντιυπερτασικά – Ντοπαμίνη

Φαινοθειαζίδες –  Α & Β Αναστολείς – Βιταμίνη Β

 

ΜΕΤΑΝΕΦΡΙΝΕΣ ΟΥΡΩΝ 24 ΩΡΟΥ

O εξεταζόμενος για 2 ημέρες πριν την συλλογή θα πρέπει να αποφεύγει τα εξής φάρμακα ΠΑΝΤΑ σε συνεννόηση με τον θεράποντα ιατρό σας :

Ντοπαμίνη – Α & Β Αναστολείς – Διαμίνη – Ασπιρίνη

Βιταμίνη B, C – Φαινοθειαζίνες – Αντιβιοτικά

Κατά την συλλογή των ούρων δεν πρέπει να λαμβάνονται :

1)    Καφές – Τσάι – Σοκολάτα – Κακάο

2)     Βανίλια, μπανάνες, αρωματικά μήλα.

Το δείγμα πρέπει να διατηρείται κατά την συλλογή σε σκοτεινό δροσερό μέρος κατά προτίμηση στο ψυγείο και να οδηγείται στο εργαστήριο το γρηγορότερο.

 

VMA ΟΥΡΩΝ 24 ΩΡΟΥ

Aπαγορεύεται για 7-10 ημέρες πριν την συλλογή διατροφή με :

1)    Καφές – τσάι – κακάο – σοκολάτα – αναψυκτικά

2)    Μπανάνες – Εσπεριδοειδή(πορτοκάλια, λεμόνια, κίτρα, μανταρίνια)

3)    Ξηροί καρποί – Βανίλια

 

O εξεταζόμενος για 7-10 ημέρες πριν την συλλογή θα πρέπει να αποφεύγει τα εξής φάρμακα ΠΑΝΤΑ σε συνεννόηση με τον θεράποντα ιατρό σας :

1)    α – Μεθυλ ντοπα – Levodopa – Carbidopa

2)    Ρεζερπίνη  – Πυριδοξίνη – Ασπιρίνη

3)    Amoxil

4)    Κλονιδίνη

5)     Άλλα φάρμακα που περιλαμβάνουν κατασταλτικά της όρεξης, την καφεΐνη, τη δισουλφιράμη, την ισταμίνη, την ιμιπραμίνη, την ινσουλίνη,  το λίθιο, τη μορφίνη, τους αναστολείς της MAO, και τη νιτρογλυκερίνη.

Η δράση που μπορεί να έχουν αυτά τα φάρμακα στα επίπεδα του VMA διαφέρει από άτομο σε άτομο και συχνά δεν είναι προβλέψιμη.

 

 

ΚΟΡΤΙΖΟΛΗ ΟΥΡΩΝ 24 ΩΡΟΥ

Για 2 ημέρες πριν τη συλλογή και κατά την συλλογή πρέπει να αποφεύγεται η λήψη αντιβιοτικών, η λήψη ACTH και κορτικοστεροειδών. Η αποφυγή stress είναι απαραίτητη κατά την διάρκεια της συλλογής.

 

ΑΛΔΟΣΤΕΡΟΝΗ ΟΥΡΩΝ 24 ΩΡΟΥ

 

Δεν πρέπει για 2-5 εβδομάδες να λαμβάνονται διουρητικά, αντιϋπερτασικά, κυκλική προγεστερόνη, οιστρογόνα, licorice ΠΑΝΤΑ σε συνεννόηση με τον θεράποντα ιατρό σας. Πρέπει επίσης να ακολουθείται φυσιολογική δίαιτα σε νάτριο.

 

ΥΔΡΟΞΥΠΡΟΛΙΝΗ ΟΥΡΩΝ

Απαιτείται ειδική δίαιτα για ένα 24ωρο και κατά την διάρκεια της συλλογής. Η τροφή δεν πρέπει να περιέχει καθόλου κολλαγόνο. Γι’αυτό απαγορεύονται :

1)    Kρέας & προϊόντα κρέατος (αλλαντικά, κρεατόσουπα κλπ)

2)    Ψάρι

3)    Πουλερικά

4)    Γλυκά – Παγωτά – Ζαχαρωτά – Καραμέλες

5)    Προϊόντα με ζελατίνη

Ο προσδιορισμός της γίνεται σε δείγμα ούρων 24ώρου, διαδικασία που είναι χρονοβόρα ενώ σήμερα προτιμάται ο προσδιορισμός του λόγου της υδροξυπρολίνης σε δείγμα ούρων 2ώρου. Συνεπώς  ακολουθούμε τη παραπάνω δίαιτα και συλλέγουμε τα ούρα όπως περιγράφεται παραπάνω για τα ούρα 2ώρου. Πρέπει πάντα να προσδιορίζεται στο ίδιο δείγμα και η κρεατινίνη.

 

17-ΟΗCS ΟΥΡΩΝ 24ώρου

 Για δυο ημέρες πριν τη συλλογή και κατά την συλλογή πρέπει να αποφεύγεται η λήψη αντιβιοτικών, η λήψη ACTH και κορτικοστεροειδών καθώς και η αποφυγή stress κατά την διάρκεια της συλλογής.

ΜΕΤΑ ΤΟ ΑΙΜΑ…ΤΙ;

Μετά την αιμοληψία, η συνήθεια της πορτοκαλάδας και του φαγητού, είναι καθαρά ψυχολογικής φύσης. Η ποσότητα αίματος που λαμβάνεται είναι τόσο μικρή ώστε δεν χρειάζεστε «τροφική» βοήθεια για να τονωθείτε. Η λήψη φιάλης αίματος από το τμήμα αιμοδοσίας νοσοκομείου για κάποιον πάσχοντα ή για εθελοντισμό αποτελεί εξαίρεση.